Konspekt treningu juniorów młodszych (U16-U17)

Szesnastolatkowie potrafią przyjąć piłkę, podać na 30 metrów i wygrać pojedynek. Kłopot zaczyna się w meczu, kiedy przeciwnik doskakuje szybciej niż w sparingu z kolegami. Przyjęcie idzie w nogę obrońcy, podanie wraca do tyłu, a po stracie trzech zawodników patrzy na siebie, kto ma naciskać. Dobry konspekt treningu juniorów młodszych odpowiada właśnie na to: mniej powtórzeń bez przeciwnika, więcej sytuacji, w których zawodnik musi zobaczyć, wybrać i zagrać w tempie meczu.

Program U16-U17 w strefie trenera to 40 tygodni po 3 jednostki, razem 160 treningów po 90 minut. Każdy konspekt ma rozpisany czas, wymiary pól, liczbę zawodników, zasady gier, wskazówki i pytania do drużyny. Trzy z nich są na tej stronie otwarte w całości, więc możesz je sprawdzić na boisku, zanim założysz konto.

Czego wymaga trening juniorów młodszych w piłce nożnej

W tej kategorii nie uczysz już podstaw. Zawodnik zna przyjęcie kierunkowe i podanie po ziemi, teraz musi wykonać je pod presją, w odpowiednim momencie i z myślą o kolejnym działaniu. Dlatego program U16-U17 stawia trzy akcenty: szybkość decyzji, współpracę i odpowiedzialność za role.

Po sezonie zawodnik powinien umieć trzy rzeczy, opisane w programie jako efekty pracy:

• Dobierać tempo działania. Wiedzieć, kiedy przyspieszyć akcję, a kiedy utrzymać piłkę, bo droga do przodu jest zamknięta.
• Wspierać grę między liniami. Ustawiać się tak, żeby partner mógł zagrać przez linię przeciwnika, a nie tylko obok niej.
• Komunikować zmianę fazy. Po stracie i po odzyskaniu piłki mówić kolegom, co robimy teraz, zamiast czekać na krzyk z ławki.

W konspektach widać to w zasadach gier. W tygodniu 27 po stracie piłki najbliższy zawodnik naciska, drugi zamyka najbliższe podanie, a trzeci zabezpiecza drogę przez środek. Nikt tego nie wyznacza z góry, zawodnicy sami dzielą się zadaniami. Za trafny wybór po odzyskaniu jest dodatkowy punkt, przy czym utrzymanie piłki przy zamkniętej drodze jest tak samo wartościowe jak szybki atak.

To wiek, w którym zawodnicy chętnie dyskutują i potrafią uzasadnić swój wybór. Wykorzystaj to. Pytania w konspektach nie brzmią „co zrobiłeś źle”, tylko „co zobaczyłeś przed przyjęciem, że wybrałeś tę stronę”. Junior, który umie nazwać sygnał z boiska, szybciej go rozpozna w następnym meczu.

Jak wygląda 90-minutowa jednostka treningowa

Każdy konspekt ma tę samą budowę w pięciu częściach. Proporcje zmieniają się z tygodnia na tydzień, ale schemat jest stały, więc zawodnicy szybko wiedzą, czego się spodziewać, a ty nie tracisz czasu na tłumaczenie organizacji od zera.

Wszystkie trzy otwarte konspekty są rozpisane na 18 zawodników, w tym 2 bramkarzy. W pierwszych trzech częściach grupa pracuje zwykle na dwóch polach po 9 osób, w ostatniej wszyscy grają razem. Przy innej liczbie zawodników konspekt podpowiada, co zrobić: dodatkowy zawodnik gra jako neutralny, a przy mniejszej grupie pola zmniejszasz o 2 metry.

Wymiary pól i rotacje

Konkretne liczby oszczędzają czas na boisku. W tygodniu 1 rozgrzewka odbywa się na dwóch polach 18 x 18 m, gra 4 na 4 z neutralnym bramkarzem na polach 30 x 24 m, a końcowa gra 8 na 8 na prostokącie 64 x 50 m. W tygodniu 11 gra końcowa toczy się na polu 68 x 52 m podzielonym na trzy strefy: 22 m, 24 m i 22 m.

Rotacje są rozpisane po nazwiskach pozycji, na przykład A1-A2-A3-D1-D2-D3-N1-N2. Każdy zawodnik w ciągu ćwiczenia atakuje, broni i gra jako neutralny. U juniorów to ma znaczenie, bo obrońca, który kilka minut grał jako napastnik, lepiej rozumie, gdzie ten napastnik będzie szukał wolnej przestrzeni.

Wersje łatwiej i trudniej

Przy każdym ćwiczeniu znajdziesz dwie modyfikacje. Najczęściej dotyczą wielkości pola, limitu kontaktów i czasu na zakończenie akcji. Przykład z tygodnia 11: łatwiej to pole 22 x 18 m i neutralny bez limitu kontaktów, trudniej to pole 18 x 14 m i neutralny na jeden kontakt. Wiek jest tylko filtrem, o trudności decyduje to, jak gra twoja konkretna grupa w danym dniu.

Plan treningowy juniorów na cały sezon

Sezon to 10 bloków po 4 tygodnie. Każdy blok ma jeden temat, a tygodnie w nim idą zawsze w tej samej kolejności: poznaj i odkrywaj, rozwiń poznane zadanie, wybierz i dostosuj, zastosuj w grze i sprawdź. W odpowiadających sobie sesjach kolejnych tygodni wracają te same zadania główne, tylko z większym wymaganiem. Dzięki temu zawodnicy nie zaczynają co tydzień od nowa.

Bloki w programie U16-U17:

1. Piłka blisko mnie - kontrola piłki i dostrzeganie wolnej przestrzeni.
2. Zmiana kierunku i 1 na 1 - zmiana kierunku i tempa, żeby minąć przeciwnika.
3. Przyjęcie otwiera grę - przyjęcie w kierunku kolejnego działania.
4. Podaj i pomóż - po podaniu tworzenie nowej możliwości współpracy.
5. Widzimy przewagę - kiedy prowadzić, a kiedy podać.
6. Szerokość i wolna strona - współpraca w różnych częściach pola.
7. Odzyskaj i graj - zmiana działania po stracie i odzyskaniu piłki.
8. Droga do bramki - przygotowanie dogodnej sytuacji do zakończenia akcji.
9. Wspólne rozwiązania - łączenie przyjęcia, współpracy i decyzji w grze.
10. Gramy samodzielnie - wykorzystanie poznanych umiejętności i nazwanie kolejnego celu.

Pełną tabelę 40 tygodni z tematami znajdziesz poniżej. Liczba 40 nie oznacza, że sezon trwa dokładnie tyle. Przerwy, okres przygotowawczy i terminarz meczów ustalasz sam, a bloki możesz przesuwać zgodnie z kalendarzem rozgrywek.

Mikrocykl z meczem w weekend

Trzy treningi w tygodniu i mecz w sobotę lub niedzielę to typowy rytm drużyny juniorskiej. Program nie narzuca, który konspekt wypada w który dzień, ale budowa bloków pomaga to ułożyć. Pierwsza jednostka tygodnia może wprowadzać temat, druga go rozwijać, a trzecia, najbliżej meczu, przenosić go do gry na dużym polu z jasnymi zasadami punktacji.

Kilka praktycznych wskazówek, bez wchodzenia w liczby obciążenia:

• Dzień po meczu zawodnicy są w różnym stanie. Kto grał pełne spotkanie, a kto siedział na ławce, to dwie różne sytuacje i warto je rozróżnić w organizacji pierwszego treningu.
• Na ostatnim treningu przed meczem lepiej sprawdzają się gry z czytelną punktacją niż nowe, skomplikowane zasady. Zawodnik ma wyjść na mecz z jednym jasnym zadaniem, a nie z pięcioma.
• Temat tygodnia możesz powiązać z tym, co zobaczyłeś w ostatnim meczu. Jeśli drużyna gubiła się po stracie piłki, blok „Odzyskaj i graj” da ci gotowe gry na ten problem.
• Ocena wysiłku w skali 1-10 na koniec każdego treningu jest w konspektach. Zapisuj ją, bo po kilku tygodniach zobaczysz, które jednostki zawodnicy odbierają jako najcięższe.

Tu trzeba uczciwie powiedzieć jedno. Konspekty z tej strony to część techniczno-taktyczna i decyzyjna sezonu. Nie zastępują planu przygotowania motorycznego, nie dobierają obciążeń pod konkretnego zawodnika i nie są planem medycznym. Jeśli w klubie pracuje trener przygotowania fizycznego, ustal z nim, jak te 90 minut wpisuje się w cały tydzień.

Ćwiczenia dla juniorów na przykładzie trzech konspektów

Trzy konspekty otwarte na tej stronie pochodzą z różnych etapów sezonu, więc dobrze pokazują, jak program rośnie.

Tydzień 1, „Piłka blisko mnie”. Temat: kontrola piłki i dostrzeganie wolnej przestrzeni. W grze 4 na 4 z neutralnym bramkarzem w środkowej strefie 6 x 6 m punkt liczy się dopiero wtedy, gdy piłka w tym samym posiadaniu trafi do bramkarza. Bramkarz ma najwyżej 2 kontakty i podaje na wolną stronę. W grze końcowej 8 na 8 gol po zmianie strony do zawodnika bez presji liczy się za 2 punkty. Konspekt definiuje, co to znaczy: najbliższy przeciwnik jest dalej niż 4 m i nie dobiega.

Tydzień 11, „Przyjęcie otwiera grę”. Etap wyboru. W przewadze 4 na 3 z neutralnym i bramkarzem gol liczy się tylko po przyjęciu pierwszym kontaktem do przodu albo w bok od najbliższego obrońcy, a atakujący mają 8 sekund od przyjęcia pod presją na strzał. Po odbiorze obrońcy kontrują na dwie bramki z pachołków. Zawodnik musi rozpoznać, czy obrońca zamyka przód, czy bok, i dopiero wtedy wybrać kierunek przyjęcia.

Tydzień 27, „Odzyskaj i graj”. Tu wraca komunikacja zmiany fazy. W grze 4 na 4 zespół dostaje 2 punkty za wprowadzenie piłki do strefy w ciągu 5 sekund od odzyskania, a 1 punkt za trzy podania i przejście przez bramkę boczną, gdy droga do przodu jest zamknięta. W grze 9 na 9 na polu 100 x 52 m asystent liczy pierwszych 20 odzysków i ocenia, czy wybór pasował do sytuacji.

We wszystkich trzech widać ten sam mechanizm. Zasada gry nagradza dobrą decyzję, więc nie musisz zatrzymywać ćwiczenia co minutę, żeby ją wymusić. Metodyka czerpie z podejścia szkoły hiszpańskiej i portugalskiej: zawodnik uczy się w grze z wyborem, a nie przy tablicy.

Najczęstsze błędy na treningu juniorów młodszych

Większość z nich wynika z przyzwyczajeń z młodszych roczników albo z pośpiechu przed meczem.

• Za dużo ćwiczeń bez przeciwnika. Podania w parach bez presji mają sens na rozgrzewce, ale juniorzy potrzebują obrońcy, który doskakuje. Bez niego przyjęcie kierunkowe staje się ładnym ruchem bez celu.
• Ciągłe zatrzymywanie gry. Jeśli przerywasz co chwilę, zawodnicy przestają decydować sami i czekają na twoją podpowiedź. Lepiej zmienić zasadę punktacji i dać grze płynąć.
• Stałe role w ćwiczeniach. Ten sam zawodnik zawsze jako neutralny, ten sam zawsze w obronie. Rotacje w konspektach są po to, żeby każdy przeszedł przez każdą funkcję.
• Bramkarze na marginesie. W otwartych konspektach bramkarze mają własne zadania w rozgrzewce i grają jako wsparcie w posiadaniu. Dwóch bramkarzy stojących z boku przez 40 minut to stracony trening.
• Rozmowa zamieniona w wykład. Pięć minut na koniec wystarczy na dwa pytania i kilka odpowiedzi chętnych. Dłuższa analiza lepiej działa przy wideo z meczu niż na zimnym boisku.
• Brak zabezpieczenia sprzętu. W konspektach jest to wpisane wprost: bramki przenośne zakotwione, sprawdzone blokady i siatki, wolna strefa za bramką. Juniorzy są ciężcy i szybcy, przewrócona bramka to realne ryzyko.

Jak korzystać z konspektów w strefie trenera

Zacznij od jednego z trzech otwartych konspektów. Przeczytaj go dzień wcześniej, rozstaw pola według przygotowania i sprawdź na treningu, ile czasu zajmuje twojej grupie organizacja. Animacje ustawień pokazują możliwy przebieg ćwiczenia, ale w grach zawodnicy mają swobodę decyzji, więc nie oczekuj, że wszystko pójdzie jak na rysunku.

Po treningu wróć do sekcji „Po treningu”. Każdy konspekt kończy się trzema pytaniami do trenera, na przykład ile z obserwowanych przyjęć pod presją od razu otworzyło grę do przodu. Zapisz odpowiedź. Ona podpowie, czy w kolejnym tygodniu bloku sięgnąć po wersję łatwiej, czy trudniej.

Wszystkie 40 tygodni konspektów dla U16-U17 czeka w strefie trenera, a konto jest darmowe. Możesz z niego korzystać w całości albo brać pojedyncze gry do własnego planu. Konspekty opracowała i zatwierdziła redakcja Akademii Futbolu, korzystając przy tym z narzędzi AI. Nie są programem żadnego klubu ani związku.