Zmiana ciężaru gry ma sens wtedy, gdy przeniesienie piłki daje odbiorcy korzystniejszą sytuację niż dalsza gra po zatłoczonej stronie. Może odbyć się jednym podaniem albo kilkoma krótszymi zagraniami. Nie trzeba za każdym razem posyłać piłki wysoko przez całe boisko.
Dzieci mogą poprawnie ustawić się szeroko i nadal nie wykorzystywać wolnej strony. Czasem nie widzą partnera, czasem podanie jest zbyt trudne, a czasem zmieniają stronę automatycznie, mimo że mogły już zagrać do przodu.
Celem treningu jest rozpoznanie różnicy między tymi sytuacjami. Rozmieszczenie zespołu opisujemy osobno w poradniku o szerokości i głębokości ataku. Tutaj skupiamy się na decyzji, którędy i po co przenieść piłkę.
Najpierw sprawdź, co zyska odbiorca
Wolne miejsce po drugiej stronie jest wskazówką, ale nie całym rozwiązaniem. Partner musi móc otrzymać piłkę i zrobić z nią coś użytecznego. Może prowadzić do przodu, znaleźć kolejne podanie albo utrzymać posiadanie pod mniejszym naciskiem.
Jeśli piłka dociera bardzo wolno, przeciwnicy mogą zdążyć przesunąć się razem z nią. Zmiana strony zostaje wykonana, lecz sytuacja odbiorcy nie poprawia się. Nie oceniaj więc sukcesu tylko na podstawie tego, czy zagranie przecięło środek boiska.
W sesji Lamii Boumehdi skupienie rywali po jednej stronie wiąże się z możliwością wykorzystania przestrzeni po przeciwnej. To ogólna zasada, bez gwarancji powodzenia konkretnego transferu. FIFA Training Centre.
Dla dzieci użyteczne będzie pytanie: co kolega może zrobić tam, czego ty nie możesz zrobić tutaj? Odpowiedź kieruje uwagę na dalszą akcję, zamiast na samo wykonanie dalekiego podania.
Czasem najlepiej pozostać po tej samej stronie
Jeśli atakujący ma otwartą drogę do celu, przenoszenie piłki może niepotrzebnie oddalić go od dobrej sytuacji. Podobnie wtedy, gdy partner po przeciwnej stronie jest wprawdzie wolny, ale podanie do niego prowadzi przez łatwy przechwyt.
Nie wymagaj zmiany po ustalonej liczbie podań. Dzieci zaczną odliczać kontakty, nawet gdy boisko podpowiada inne rozwiązanie. Taka reguła może być chwilowym narzędziem organizacyjnym, lecz nie powinna zastępować decyzji w końcowej grze.
Możesz pokazać dwie akcje rozpoczynające się w tym samym miejscu. W pierwszej rywale zamykają dalszą drogę, w drugiej zostawiają ją otwartą. Pozwól zawodnikom wybrać inne rozwiązania i uzasadnić je obrazem sytuacji.
Nie nazywaj pozostania przy boku błędem tylko dlatego, że temat zajęć brzmi zmiana ciężaru gry. Dobry wybór obejmuje również rozpoznanie, kiedy trenowana możliwość nie jest potrzebna.
Trzy drogi przeniesienia piłki
Pierwsza możliwość to podanie bezpośrednie. Odbiorca po drugiej stronie jest dostępny, a podający potrafi dostarczyć piłkę z odpowiednią kontrolą. W dziecięcej grze może być to zwykłe podanie po ziemi, bez dalekiego przerzutu.
Druga droga prowadzi przez partnera w środku. Jego zadaniem nie jest automatyczne odbicie piłki, lecz rozpoznanie, czy druga strona nadal pozostaje dostępna. Jeśli przeciwnik zdąży zamknąć tę drogę, trzeba zachować możliwość innego działania.
Trzecia możliwość to wycofanie do wsparcia i przeniesienie piłki z nowego kąta. Cofnięcie samo w sobie nie jest rezygnacją z ataku, ale też nie daje korzyści bez dalszego celu.
Ben Bartlett przedstawia zmianę strony zarówno poprzez dłuższe zagranie, jak i krótkie połączenia podań. Wybór drogi trzeba odnosić do sytuacji gry. Materiał FIFA Training Centre.
W pracy z dziećmi nie ustawiaj tych możliwości w rankingu od gorszej do lepszej. Każda może być trafna albo nietrafna, zależnie od przeciwników i możliwości wykonania.
Autorska gra 4 na 4 do stref
Przygotuj prostokąt ze strefą końcową na każdym z dwóch przeciwległych boków. Wzdłuż obu linii bocznych oznacz płaskimi znacznikami wąskie korytarze. Są wyłącznie pomocą wizualną, nie miejscami przypisanymi konkretnym zawodnikom.
Gra osiem osób, po cztery w zespole. Punkt daje kontrolowane wejście z piłką do przeciwnej strefy końcowej. Można prowadzić, podawać i zdobyć punkt bez zmiany strony. Nie przyznajemy premii za samo przeniesienie piłki między korytarzami.
Pierwsza akcja zaczyna się przy jednym boku, obok własnej strefy. Przeciwnicy ustawiają się w polu, pomiędzy piłką a swoim celem. Po przejęciu grają natychmiast w przeciwnym kierunku.
Po punkcie drugi zespół zaczyna od swojej linii końcowej. Po wyjściu bokiem wznawia przeciwnik podaniem z miejsca wyjścia. Przy nowych rozpoczęciach naprzemiennie wybieraj lewą i prawą stronę, aby nie utrwalać jednego obrazu.
Dobierz szerokość pola do podań, które grupa potrafi wykonać. Jeśli przeniesienie piłki jest możliwe tylko bardzo mocnym kopnięciem bez kontroli, organizacja nie odpowiada celowi. Jeśli każda droga pozostaje otwarta, sprawdź, czy obrońcy mają szansę wpływać na wybór.
W przerwach zamieniaj partnerów i strony ataku. Nie wyznaczaj stałego gracza od przerzutów ani dziecka, które ma przez całe zajęcia czekać daleko od akcji. Różne role pomagają zobaczyć problem z obu perspektyw.
To autorska propozycja. Oznaczenia, tempo i długość serii trzeba dopasować do grupy. Nie są odwzorowaniem sesji źródłowych ani normą obciążenia dla wieku.
Progresja powinna zachować wybór
Jeśli dzieci stale tłoczą się przy piłce, na chwilę zatrzymaj czytelną sytuację. Poproś jednego partnera o znalezienie miejsca po drugiej stronie. Następnie sprawdźcie, czy da się do niego zagrać bezpośrednio, czy potrzebna jest pomoc.
Nie pozostawiaj zawodnika na stałe w bocznym korytarzu. Wznowiona gra powinna pozwolić mu zmienić miejsce, jeśli przeciwnik zamknie drogę. Dostępność jest wynikiem ruchu i relacji, nie samego zajęcia pola.
Ułatwieniem może być nieco większa szerokość, jeśli zawodnicy nadal potrafią wykonać potrzebne podania. Zmieniaj jeden wymiar, obserwuj kilka akcji i dopiero potem oceniaj. Samo powiększenie całego boiska może zmienić zadanie w bieganie za piłką.
W trudniejszej wersji usuń boczne oznaczenia i pozwól dowolnie rozpoczynać z własnej linii. Dzieci powinny same rozpoznawać wolną stronę. Punktacja pozostaje bez zmian.
Na końcu rozegraj zwykłą małą grę. Sprawdź, czy zmiana pojawia się wtedy, gdy pomaga, a nie wyłącznie po przypomnieniu hasła. To ważniejszy sygnał niż duża liczba transferów w zadaniu z narzuconą kolejnością.
Tabela wyboru drogi
Poniższe zestawienie jest propozycją do rozmowy po akcji. Nie zastępuje obserwacji i nie daje gotowej odpowiedzi przed każdym podaniem.
| Sytuacja | Możliwa droga | Potencjalna korzyść | Co może ją przekreślić |
|---|---|---|---|
| Odbiorca po drugiej stronie jest dostępny | Podanie bezpośrednie | Szybkie dotarcie do wolnego miejsca | Zbyt trudne wykonanie lub przechwyt |
| Bezpośrednią drogę zasłania rywal | Podanie przez środek | Nowy kąt do dalszego zagrania | Partner w środku nie widzi sytuacji |
| Nacisk zamyka bok i środek | Powrót do wsparcia | Czas na ponowne ustawienie | Brak ruchu po wycofaniu |
| Droga do celu na tej stronie jest otwarta | Kontynuacja ataku | Wykorzystanie istniejącej możliwości | Automatyczne szukanie zmiany |
| Druga strona została już zamknięta | Nowa ocena sytuacji | Uniknięcie zagrania według starego obrazu | Upór przy pierwotnej decyzji |
Po serii wybierz jedną akcję, w której zmiana pomogła, oraz jedną, w której nie była potrzebna. Takie porównanie uczy warunków decyzji. Sam pokaz najlepszego podania może sugerować, że należy je wykonywać zawsze.
Ruch po podaniu decyduje, czy akcja trwa dalej
Zawodnik przenoszący piłkę nie powinien automatycznie kończyć udziału w ataku. Może stworzyć wsparcie, odsunąć się od przeciwnika albo pomóc zabezpieczyć ewentualną stratę. Jego następne miejsce wynika z obrazu gry.
Odbiorca po wolnej stronie również potrzebuje partnerów. Jeśli zostanie zupełnie sam, rywal może go zamknąć, zanim wykorzysta przestrzeń. Zmiana strony wymaga więc ruchu całej małej grupy, nie tylko celnego zagrania.
Ten fragment rozwija poradnik o ruchu po podaniu. Do pracy nad dostępnością pod naciskiem może pomóc rondo dla dzieci, ale samo utrzymywanie piłki nie sprawdza jeszcze decyzji o zmianie strony w grze z kierunkiem.
Kolejne formy znajdziesz w bibliotece treningów. Wybieraj je według problemu zaobserwowanego w grze: brak odbiorcy, trudność transferu albo brak dalszego działania. Każdy wymaga nieco innej korekty.
Przy obserwacji nie wybieraj wyłącznie najdokładniej podającego dziecka. Zobacz także zawodnika po drugiej stronie: czy przygotował miejsce i czy po otrzymaniu piłki rozpoznał dalszą możliwość. Jeśli transfer się udał, a odbiorca bez powodu zawrócił w tłok, temat nie kończy się na technice podania. Następna korekta powinna dotyczyć właśnie jego pierwszej decyzji, nie zwiększania siły zagrania przez partnera.
Pytania trenerów
Czy zmiana ciężaru gry musi być długim podaniem?
Nie. Można przenieść piłkę jednym podaniem po ziemi albo przez kilku partnerów. Wybierz drogę, która odpowiada ustawieniu przeciwników i możliwościom wykonania. Ważne jest to, jaką sytuację otrzyma zawodnik po drugiej stronie.
Kiedy lepiej nie zmieniać strony?
Gdy na obecnej stronie pozostaje dobra droga do celu albo przeniesienie piłki wiąże się z łatwym przechwytem. Temat treningu nie powinien zmuszać do rezygnacji z korzystnej sytuacji tylko po to, żeby wykonać zaplanowany element.
Czy ograniczać dzieciom liczbę kontaktów?
Nie zaczynaj od takiego ograniczenia, jeśli problemem jest brak dostępnych partnerów albo niezrozumienie celu zmiany. Dodatkowy warunek może ukryć przyczynę trudności. Najpierw sprawdź ustawienie, drogę podania i dalsze możliwości odbiorcy.
Jak sprawdzić, czy zawodnik rozumie cel zmiany?
Porównaj jego wybór w dwóch różnych sytuacjach i zapytaj, co zyska odbiorca. Następnie usuń oznaczenia oraz podpowiedzi. Samo odtworzenie ustalonej sekwencji podań nie pokazuje jeszcze, czy dziecko rozpoznaje potrzebę zmiany w swobodnej grze.
