Stałe fragmenty gry w piłce dziecięcej: jak uczyć prostych rozwiązań?

Stałe fragmenty gry dziecięcej ucz przez 1 prosty cel, 2 dostępne rozwiązania i dalszą grę po pierwszym kontakcie, zamiast przez pamięciowe odtwarzanie ustawienia. Dziecko ma przed wznowieniem zobaczyć przestrzeń, porozumieć się z partnerem i wybrać działanie. Rzut rożny lub wolny staje się wtedy kolejną sytuacją meczową.

Co dzieci powinny rozumieć przed nauką schematów?

Dzieci powinny rozumieć, po co zespół wznawia piłkę, zanim poznają jakikolwiek ruch. Ustal dla jednej gry 1 wspólny cel: stworzenie miejsca do podania, znalezienie zawodnika zwróconego do bramki albo zebranie drugiej piłki. Zapytaj: "Gdzie widzisz miejsce, którego obrońca teraz nie pilnuje?"

Zapamiętany ruch daje pozorny porządek, lecz przestaje pomagać, gdy rywal ustawi się inaczej. Wspólne rozwiązanie problemu daje zawodnikom punkty odniesienia: wykonawca sprawdza przestrzeń, jeden partner daje opcję bliżej, drugi pokazuje się dalej, a po zagraniu wszyscy pozostają w akcji. Zespół nie musi wykonać identycznego ruchu, aby współpracować według tej samej intencji.

U młodszych dzieci często wystarczą hasła "daj opcję" i "bądź gotowy na następną piłkę". U starszych dodaj pytanie: "Kto wyszedł do piłki, a gdzie przez to otworzyło się miejsce?". Pozwól grupie porównać kilka prób, zanim zatrzymasz grę, bo różnica między decyzjami daje materiał do rozmowy.

Materiały FIFA Training Centre i UEFA opisują nauczanie osadzone w sytuacji gry. Tak samo prowadź trening piłkarski dla dzieci: ustaw warunek, zostaw dzieciom czas na odpowiedź i wróć do sytuacji, którą właśnie rozegrały.

Nie oceniaj decyzji wyłącznie po golu. Dobre rozegranie może skończyć się niedokładnym podaniem, a przypadkowe zagranie może dać bramkę. Szukaj powtarzalnego związku między obserwacją rywala, ruchem partnera i następną decyzją zespołu.

Jak dobrać stały fragment do wieku i poziomu grupy?

Dobierz stały fragment do zachowania grupy, a nie do metryki wpisanej przy kategorii. U8-U9 często korzysta z 1 czytelnego celu, U10-U11 może porównać 2 opcje, a U12-U13 może połączyć wybór przed podaniem z reakcją po odbiciu. Jeżeli dzieci czekają na hasło prowadzącego, uprość sytuację niezależnie od wieku.

Tabela odpowiada na pytanie, od czego możesz zacząć w 3 kategoriach. Role i podziały są przykładami organizacyjnymi, więc dostosuj je do odpowiedzi własnej grupy.

Tabela: przykładowe role i podziały wiekowe do organizacji gry, nie normy rozwojowe

Tabela nie wyznacza normy rozwojowej. Słabsza grupa U12-U13 może zacząć od 1 roli i 1 celu, a pewna siebie grupa U10-U11 może otrzymać 2 opcje z aktywnym rywalem. Liczbę ról zwiększaj wtedy, gdy zawodnicy potrafią własnymi słowami wyjaśnić, co zobaczyli i dlaczego wybrali dane zagranie.

Zmieniaj 1 warunek na kolejną serię, ponieważ łatwiej wtedy rozpoznać przyczynę poprawy albo problemu. Najpierw przesuń 1 obrońcę, dodaj strefę punktową albo zmień cel po odbiorze. Nie dokładaj równocześnie presji, limitu czasu i kolejnego ruchu do zapamiętania.

Program treningów z konspektami dla U8-U13 pomaga układać gry od rozpoznania przestrzeni do współpracy w małej grze. Własne hasła zespołu utrzymuj krótkie przez kilka treningów, lecz nie przypisuj dzieciom stałych miejsc na całe zajęcia.

Jak uczyć rzutu rożnego z dwiema opcjami?

Rzut rożny z 2 opcjami ucz wtedy, gdy wykonawca może zobaczyć partnera bliżej i partnera dalej. Nie ustalaj przed każdym wznowieniem, która opcja ma zostać wybrana. Ruch bliższego partnera ma dać wykonawcy informację, a dalszy partner ma być gotowy na podanie albo drugą piłkę.

Przy rzeczywistym rzucie rożnym przeciwnicy pozostają co najmniej 9,15 m od łuku narożnego do chwili kopnięcia i wyraźnego poruszenia piłki. Dopiero wtedy piłka jest w grze i obrońcy mogą reagować, zgodnie z IFAB Law 17. Ustaw tę zasadę także w grze, aby dzieci nie ćwiczyły obrazu niezgodnego z meczem.

Rzut rożny 3 na 2 z bramkarzem

Wykonawca wybiera podanie blisko albo dalej, a atakujący reagują na pierwszą i drugą piłkę.

• Organizacja: 6 zawodników: 1 pole (na przykład 22 x 18 m), na nim 3 atakujących i 2 obrońców i 1 bramkarz. Sprzęt: Piłki, 8 pachołków, 2 znaczniki stref podania, 1 mała bramka i 2 bramki wyjścia. Runda: na przykład 90 s.
• Start: Jeden atakujący zaczyna z piłką w narożniku, a pozostali atakujący ustawiają się w 2 różnych strefach przed bramką. Wszyscy zawodnicy drużyny broniącej przed kopnięciem i wyraźnym poruszeniem piłki stoją co najmniej 9,15 m od łuku narożnego, a potem mogą odebrać piłkę.
• Punkt: Atakujący zdobywają punkt za bramkę po podaniu od wykonawcy albo za odzyskanie drugiej piłki i podanie do wyznaczonej strefy. Obrońcy zdobywają punkt za przeprowadzenie piłki pod kontrolą przez 1 z 2 bramek wyjścia.
• Po punkcie: Po punkcie atakujących albo po wyjściu obrońców przez bramkę akcja kończy się, a trener podaje nową piłkę kolejnemu wykonawcy przy narożniku.
• Po odbiorze: Po odbiorze obrońcy próbują przeprowadzić lub podać piłkę przez 1 z 2 bramek wyjścia, a atakujący mogą odzyskać piłkę. Skuteczne wyjście daje punkt i kończy akcję.
• Po wyjściu piłki: Po wyjściu piłki poza pole przed zdobyciem punktu trener podaje nową piłkę wykonawcy do kolejnej akcji z narożnika.
• Rotacja: Po każdej rundzie bramkarz wraca do gry w polu, a kolejny zawodnik według zapisanej kolejki przechodzi do bramki; pełny cykl trwa 6 rund i możesz go kontynuować na następnym treningu. Runda 1: pole 1 - atakujący: A, B, C, obrońcy: D, E, bramkarz: F. Runda 2: pole 1 - atakujący: D, E, F, obrońcy: B, C, bramkarz: A. Runda 3: pole 1 - atakujący: B, C, A, obrońcy: E, F, bramkarz: D.
• Bezpieczeństwo: Wyznacz kierunek powrotu szerokim łukiem poza linią końcową, aby dzieci nie przebiegały pod torem piłki, a bramki wyjścia ustaw na przykład 2 m od narożnika. W pojedynkach zabroń wślizgów, atakowania ciałem i atakowania od tyłu, a po zderzeniu natychmiast przerwij akcję.
• Łatwiej: Przez pierwszą rundę obrońcy zamykają linie podania bez odbioru, lecz zachowują odległość wymaganą przed wznowieniem.
• Trudniej: Obrońcy przed każdym wznowieniem zmieniają, którą strefę podania zamykają bliżej.

Patrz, czy wykonawca widzi obu partnerów przed zagraniem i czy partnerzy dają różne linie podania. Zapytaj: "Co w ustawieniu obrony pokazało ci wolną opcję?". Nie wskazuj kierunku podania przed każdym wznowieniem.

Zatrzymaj serię po kilku wznowieniach tylko wtedy, gdy dzieci wybierają jedną stronę bez spojrzenia albo obaj partnerzy ustawiają się na jednej linii. Zapytaj: "Co w ustawieniu obrońcy zamknęło podanie blisko?". Nie podawaj odpowiedzi przed kolejną próbą, ponieważ wykonawca potrzebuje sam zauważyć zmianę w obrazie gry.

Punkt za odzyskanie drugiej piłki nie pozwala myśleć o rożnym wyłącznie jako o pierwszym podaniu. Rozwinięcie pracy nad wyborem wykonawcy znajdziesz w materiale o rozegraniu rzutu rożnego przez decyzje.

Jak poprowadzić rzut wolny jako sytuację do czytania?

Rzut wolny ucz jako moment odczytania ustawienia przed bramką, a nie konkurs najmocniejszego strzału. Wykonawca ma zobaczyć drogę do bramki i drogę do partnera, a zawodnicy bez piłki mają ruchem pokazać, że jedna z tych dróg jest dostępna. Jedno wznowienie może zakończyć się podaniem, strzałem albo kontynuacją po odbiciu.

Przy rzeczywistym rzucie wolnym piłka pozostaje nieruchoma, a przeciwnicy zachowują wymaganą odległość 9,15 m do chwili wprowadzenia jej do gry. Zasady i wyjątki dotyczące tego wznowienia opisuje IFAB Law 13. Jeżeli zmieniasz odległość na potrzeby pola treningowego, nazwij ją dzieciom modyfikacją gry, a nie przepisem meczu.

Rzut wolny 4 na 3 z bramkarzem

Atakujący czytają ustawienie obrońców i wybierają podanie albo strzał po rzucie wolnym.

• Organizacja: 8 zawodników: 1 pole (na przykład 26 x 22 m), na nim 4 atakujących i 3 obrońców i 1 bramkarz. Sprzęt: Piłki, 10 pachołków, znaczniki dla 2 stref podania i 1 bramka. Runda: na przykład 2 min.
• Start: Atakujący zaczynają każdą akcję piłką nieruchomą w oznaczonym miejscu przed bramką. Trzej obrońcy stoją co najmniej 9,15 m od piłki do chwili jej kopnięcia i wyraźnego poruszenia, a bramkarz zostaje na linii bramkowej.
• Punkt: Atakujący zdobywają punkt za bramkę po podaniu lub strzale oraz za podanie po odbitej piłce do 1 z wyznaczonych stref. Obrońcy zdobywają punkt za przeprowadzenie piłki przez linię środkową pola.
• Po punkcie: Po punkcie jednej z drużyn akcja kończy się, a bramkarz oddaje piłkę wykonawcy do kolejnego rzutu wolnego.
• Po odbiorze: Po odbiorze obrońcy próbują przeprowadzić piłkę przez linię środkową pola, a atakujący mogą ją odzyskać do chwili zdobycia punktu.
• Po wyjściu piłki: Po wyjściu piłki poza pole przed zdobyciem punktu trener podaje nową piłkę wykonawcy do następnego rzutu wolnego.
• Rotacja: Po każdej rundzie bramkarz przechodzi do ataku, 3 obrońców przechodzi do ataku, 3 atakujących broni, a kolejny atakujący zostaje bramkarzem; pełny cykl bramkarzy trwa 8 rund i można go rozłożyć na kolejne treningi. Runda 1: pole 1 - atakujący: A, B, C, D, obrońcy: E, F, G, bramkarz: H. Runda 2: pole 1 - atakujący: E, F, G, H, obrońcy: B, C, D, bramkarz: A. Runda 3: pole 1 - atakujący: B, C, D, A, obrońcy: F, G, H, bramkarz: E.
• Bezpieczeństwo: Przed wznowieniem sprawdź odstęp obrońców od piłki i ustaw oczekujących zawodników poza torem strzału. W odbiorze obowiązuje zakaz wślizgów, atakowania ciałem i atakowania od tyłu, a po zderzeniu przerwij akcję.
• Łatwiej: W pierwszej serii atakujący mogą wybrać podanie albo strzał bez aktywnego pressingu obrońców po wznowieniu.
• Trudniej: Przed każdym wznowieniem obrońcy inaczej ustawiają 1 zawodnika, aby zmienić otwartą drogę do bramki.

Sprawdzaj, czy wykonawca skanuje bramkę i partnerów przed pierwszym kontaktem oraz czy zawodnicy reagują na odbicie. Zapytaj: "Co w ustawieniu obrońców zmieniło twój wybór?".

Pytaj po serii: "Co zmieniło się przed drugim wznowieniem?" oraz "Który ruch partnera otworzył ci podanie?". Zawodnik, który wybierze podanie mimo otwartej bramki, nie musi popełniać błędu, jeżeli potrafi wskazać przewagę tej decyzji.

Karta pokazuje 3 pierwsze rundy rotacji. Bramkarza możesz zmieniać po każdej rundzie albo zachować go dłużej, jeśli organizacja treningu tego wymaga, a pełny cykl dokończyć na kolejnym treningu. Rondo dla dzieci wykorzystaj osobno, gdy grupa potrzebuje więcej prób skanowania oraz zmiany kierunku gry.

Jak włączyć obronę stałych fragmentów do gry?

Obronę stałego fragmentu prowadź do końca akcji, ponieważ samo wybicie piłki nie rozwiązuje problemu zespołu. Dzieci broniące mają zobaczyć, kto rusza do drugiej piłki, kto daje pierwszą opcję po przejęciu i gdzie można wyprowadzić piłkę spod pressingu. Atakujący uczą się natomiast, że po stracie nadal mogą odzyskać piłkę.

Nadaj obrońcom jasny cel po przejęciu: wyjście przez bramkę albo znalezienie partnera pod presją. Nie wymagaj od razu długiego wybicia, bo często odbiera ono grupie szansę na dalszą współpracę. Zapytaj: "Kto po odbiorze daje pierwszą bezpieczną opcję, a kto otwiera dalszą drogę?"

Obrona 3 na 3 po rzucie rożnym z bramkarzem

Zespół broniący reaguje po odbiciu i po przejęciu piłki znajduje wyjście z pressingu.

• Organizacja: 7 zawodników: 1 pole (na przykład 24 x 20 m), na nim 3 atakujących i 3 obrońców i 1 bramkarz. Sprzęt: Piłki, 10 pachołków, 2 bramki wyjściowe i 1 bramka. Runda: na przykład 2 min.
• Start: Jeden atakujący rozpoczyna piłką z narożnika, a 2 partnerzy zajmują różne strefy przed bramką. Wszyscy zawodnicy drużyny broniącej przed kopnięciem i wyraźnym poruszeniem piłki stoją co najmniej 9,15 m od łuku narożnego, a później mogą odebrać piłkę.
• Punkt: Atakujący zdobywają punkt za bramkę lub odzyskanie drugiej piłki. Obrońcy zdobywają punkt za przeprowadzenie piłki przez 1 z bramek wyjściowych po przejęciu.
• Po punkcie: Po punkcie atakujących albo po wyjściu obrońców przez bramkę akcja kończy się, a bramkarz podaje piłkę kolejnemu wykonawcy przy narożniku.
• Po odbiorze: Po odbiorze obrońcy próbują od razu wyjść przez 1 bramkę wyjściową, a atakujący mogą odzyskać piłkę do chwili zdobycia punktu.
• Po wyjściu piłki: Po wyjściu piłki poza pole przed zdobyciem punktu trener podaje nową piłkę wykonawcy przy narożniku.
• Rotacja: Po każdej rundzie zmień bramkarza według zapisanej kolejki, a pozostałych zawodników podziel na 3 atakujących i 3 obrońców; pełny cykl bramkarzy trwa 7 rund i nie musi zakończyć się podczas 1 jednostki. Runda 1: pole 1 - atakujący: A, B, C, obrońcy: D, E, F, bramkarz: G. Runda 2: pole 1 - atakujący: D, E, G, obrońcy: A, B, C, bramkarz: F. Runda 3: pole 1 - atakujący: A, B, F, obrońcy: D, E, G, bramkarz: C.
• Bezpieczeństwo: Wyznacz kierunek wyjścia obrońców poza obszarem walki o piłkę i ustaw bramki wyjścia tak, by dzieci nie przebiegały przez tor strzału. Tylko 1 zawodnik atakuje piłkę w danym momencie, a w odbiorze nie wolno wślizgiwać się, atakować ciałem ani od tyłu.
• Łatwiej: Po przejęciu atakujący odczekują 2 s przed rozpoczęciem pressingu.
• Trudniej: Atakujący mogą pressować natychmiast po odbiorze obrońców.

Patrz, czy najbliżsi obrońcy ruszają do drugiej piłki, a zawodnik po przejęciu ma co najmniej 1 opcję podania. Zapytaj: "Kto pomógł wam wyjść po odbiorze i jak?".

Przez 1 serię patrz przede wszystkim na zawodników najbliżej odbicia. Szukaj momentu, w którym 1 zawodnik rusza do piłki, a drugi tworzy drogę wyjścia, zamiast obserwować wyłącznie końcowy wynik akcji. Gdy obrona wybija piłkę bez celu, zmniejsz na 1 serię presję po przejęciu, aby dzieci mogły najpierw dostrzec drogę wyjścia.

Materiał o grze od bramkarza u dzieci pomoże połączyć przejęcie z pierwszym podaniem. Nie przenoś jednak automatycznie ustawienia z gry od bramkarza na rożny, ponieważ miejsce odbioru i pozycje rywala tworzą inną sytuację.

Jak dobrać trudność i sprawdzić, czy gra działa?

Trudność jest właściwa, gdy dzieci widzą problem, mają czas na decyzję i czasem wybierają różne sensowne odpowiedzi. Seria jest zbyt łatwa, gdy każde wznowienie przebiega bez presji. Seria jest zbyt trudna, gdy zawodnicy nie potrafią pokazać się do podania albo po pierwszym odbiciu przestają uczestniczyć w akcji.

Tabela prowadzi od widocznego objawu do 1 zmiany reguły. Zmiany są przykładami organizacyjnymi, więc wprowadź tylko tę, która odpowiada na zachowanie widoczne w twojej grupie.

Tabela: przykładowe zmiany reguł w odpowiedzi na objaw, nie stałe etapy rozwoju

Korekta warunku gry daje dzieciom materiał do nowej decyzji, a kolejna komenda często zasłania przyczynę problemu. Zamiast mówić "ruszajcie się", nadaj ruchowi wartość przez punkt, strefę albo zadanie po odbiorze.

Słabszej grupie ułatw zadanie przez czytelniejszy cel, 1 strefę po przejęciu i mniej obrońców na początku. Mała grupa nadal może trenować stałe fragmenty, jeśli zachowasz wykonawcę, partnera dającego opcję i zawodnika reagującego po pierwszej piłce. Katalog ćwiczeń piłkarskich może podpowiedzieć kolejne formy, lecz każdą dostosuj 1 regułą do zachowania, które widzisz na boisku.

Ile powtarzać schemat, a kiedy wrócić do gry?

Wróć do gry z przeciwnikiem po krótkiej serii prób 1 problemu. Kilka wznowień, krótka rozmowa i ponowne uruchomienie gry pozwalają dzieciom sprawdzić rozwiązanie po zmianie pozycji rywala. Długie ustawianie zawodników odbiera czas na podejmowanie decyzji i zamienia stały fragment w demonstrację.

Transfer widać wtedy, gdy wykonawca skanuje ustawienie bez przypomnienia, partnerzy tworzą różne opcje, a zespół reaguje po odbiciu. Sama liczba bramek nie wystarcza, bo przypadkowe zagranie też może zakończyć się golem. Zakończ blok małą grą, w której rzut rożny, wolny albo zwykłe wznowienie pojawiają się bez wcześniejszej zapowiedzi.

Gdy prowadzisz 2-3 treningi tygodniowo, umieszczaj ten sam problem w różnych grach zamiast izolować go przez całe zajęcia. Gotowy plan treningów z konspektami i animacjami pomaga połączyć stały fragment z grą główną oraz następną jednostką.

Przy bólu, urazie albo utrzymujących się objawach przerwij udział dziecka, nie forsuj go i skonsultuj sytuację z lekarzem lub fizjoterapeutą. Zwykłe zmęczenie oznacza przerwę i picie.

Więcej w tym temacie

• Ilu zawodników angażować w stałe fragmenty gry dzieci? Przykłady dla trenera
• Jak uczyć dzieci rozegrania rzutu rożnego przez grę i decyzje
• Stałe fragmenty gry dzieci przed przerwą wakacyjną: plan krótkich treningów

Najczęstsze pytania

Jak uczyć dzieci stałych fragmentów gry?

Ucz przez krótkie gry z 1 celem i 2 możliwymi odpowiedziami. Najpierw pozwól dzieciom zauważyć przestrzeń oraz ruch partnerów, a potem zapytaj o wybór. Stałe ustawienie może pomagać w organizacji, lecz nie powinno zastępować samodzielnej decyzji.

Od jakiego wieku wprowadzać schematy na rzuty rożne?

Już w U8-U9 możesz wprowadzić proste zasady współpracy przy rzucie rożnym, na przykład pokazanie się do podania i reakcję po odbiciu. Rozbudowany schemat nie jest wtedy potrzebny. Liczbę ról zwiększaj, gdy grupa rozumie wcześniejszą zasadę w grze.

Czy dzieci powinny zapamiętywać stałe ustawienie przy rzucie wolnym?

Dzieci mogą znać punkty odniesienia, takie jak wykonawca, partner bliżej piłki i zawodnik gotowy na drugą piłkę. Nie wymagaj identycznego ustawienia w każdej sytuacji. Zachowanie obrońców powinno wywołać obserwację i zmianę decyzji.

Jak trenować obronę stałych fragmentów gry z dziećmi?

Połącz obronę pierwszej piłki z zadaniem po przejęciu, na przykład wyjściem przez wyznaczoną bramkę albo znalezieniem partnera pod presją. Obserwuj zachowanie zawodników najbliżej odbicia. Zespół uczy się wtedy działania po wybiciu, zamiast kończyć akcję przypadkowym kopnięciem.

Jak poprowadzić stałe fragmenty, gdy mam mało zawodników?

Zmniejsz liczbę ról, lecz zachowaj decyzję wykonawcy, ruch co najmniej 1 partnera i reakcję po pierwszej piłce. Krótsze rundy dają więcej powtórzeń każdemu dziecku. Zmieniaj role regularnie, aby nikt stale nie pozostawał poza akcją.

Jak przeprowadzić trening stałych fragmentów w małej sali?

W małej sali punktuj podanie do strefy, odzyskanie drugiej piłki albo wyjście spod pressingu zamiast silnego strzału. Usuń elementy zwiększające ryzyko zderzenia i zachowaj 1 kierunek ruchu. Rzut rożny lub wolny oznacz dzieciom jako modyfikację treningową.